CELINA

System CELINA jest przeznaczony do obsługi podstawowych, źródłowych dokumentów obrotu towarowego z zagranicą w placówkach Polskiej Służby Celnej.

• Przyspieszenie i uproszczenie procedur obsługi dokumentów zgłaszanych przez podmioty gospodarcze.
• Zbieranie w postaci elektronicznej informacji o zgłoszeniu i przekazywanie ich do systemów zewnętrznych: ZEFIR (System Rozliczeń Celno - Podatkowych i Finansowo - Księgowych) i innych.
• Automatyczna walidacja dokumentów na podstawie dynamicznie definiowanych reguł ich kontroli.
• Automatyczne typowanie przez system zgłoszeń do kontroli na podstawie dynamicznie definiowanych reguł (profili analizy ryzyka).

• Szybkie przyjęcie zgłoszenia, a jednocześnie posiadanie kompletnej informacji o zgłoszeniu w postaci elektronicznej eliminuje proces ręcznego wprowadzania do systemu danych ze zgłoszeń papierowych. Skanowanie dokumentów papierowych uznano za zbyt kosztowne i kłopotliwe w obsłudze. W związku z powyższym przyjęto założenie, że dokonujący zgłoszeń celnych będą dostarczali dokumenty w postaci elektronicznej na dyskietce/CD lub przesyłali je do systemu poprzez specjalizowany i bezpieczny interfejs sieciowy. W okresie przejściowym zgłoszenie elektroniczne będzie dostarczane razem ze zgłoszeniem papierowym a docelowo po zaimplementowaniu podpisu elektronicznego, co właśnie następuje w Izbie Celnej w Krakowie, może być dostarczane tylko w postaci elektronicznej. Jedno zgłoszenie dostarczane jest w jednym pliku. Pliki zgłoszeń są tworzone w formacie XML. Dla każdego rodzaju zgłoszenia opracowano i opublikowano szczegółową specyfikację XML (tzw. specyfikacja publiczna), tak by firmy tworzące oprogramowanie dla podmiotów dokonujących zgłoszeń celnych mogły dostosować do niej swoje aplikacje.
• Do przekazywania informacji do innych systemów administracji państwowej zdecydowano się także użyć formatu XML - obsłużone zgłoszenie może być przekazane do zewnętrznych systemów w postaci dokumentu XML. Przygotowano wewnętrzną specyfikację XML dla wszystkich, obsługiwanych w systemie dokumentów (tzw. specyfikacja niepubliczna), która zawiera również informacje dodatkowe, wynikające z historii obsługi dokumentu w CELINIE.
• Aby przyspieszyć obsługę zgłoszeń w placówkach celnych zdecydowano, że dane o tym samym zgłoszeniu są wprowadzane do systemu tylko raz, a ewidencje są elementem wtórnym tworzonym automatycznie przez system. Funkcjonariusz celny skupia się jedynie na rejestrowaniu w systemie rzeczywistych operacji dotyczących zgłoszenia (np. zwolnienie towaru, wyniki kontroli itp.). Ponieważ w wielu wypadkach to samo zgłoszenie jest obsługiwane w wielu placówkach (np. zgłoszenie tranzytowe), zdecydowano, że system będzie posiadał taką architekturę, która pozwoli na dostęp do tego samego zgłoszenia z wielu placówek i wykonanie na nim odpowiednich operacji. W celu odciążenia funkcjonariuszy celnych od ręcznej walidacji zgłoszenia przyjęto, że system automatycznie sprawdzi wprowadzane zgłoszenie wskazując ewentualne błędy. Ze względu na częste zmiany prawa przyjęto, że reguły walidacji zgłoszeń będą tworzone za pomocą specjalizowanego edytora reguł formalnych, dostępnego dla uprawnionych funkcjonariuszy.
• W celu zapewnienia elastycznego mechanizmu tworzenia profili analizy ryzyka zdecydowano się stworzyć w systemie edytor profili, dostępny dla uprawnionych funkcjonariuszy. Przyjęto, że profile mogą być tworzone są w oparciu o związki danych zgłoszenia i/lub dane z tzw. czarnych list, które są utrzymywane w systemie.

System CELINA obsługuje elektroniczną wymianę danych z podmiotami zarówno w procedurach standardowych, jak i procedurze uproszczonej. Obsługuje on poniższe dokumenty celne w placówce celnej:

• SAD,
• Wszelkie zgłoszenia tranzytowe,
• Czasowe składowanie – deklaracje skrócone,
• Potwierdzenie Dokonania Zgłoszenia Celnego,
• Powiadomienia w procedurze uproszczonej,
• Pozostałe zgłoszenia i dokumenty w ograniczonym zakresie.

Jednym z zadań systemu jest wspomaganie dozoru celnego towarów w ramach obsługi i zamykania tranzytów oraz rejestracji zdarzeń z nim związanych. Umożliwia również potwierdzanie wywozów oraz kontrolę pustych środków przewozowych. Na podstawie zarejestrowanej w dokumentach informacji system wspomaga bilansowanie dokumentów oraz śledzi powiązania pomiędzy tymi dokumentami.

Każdy zarejestrowany dokument, na każdym etapie jego obsługi, podlega weryfikacji formalnej, w oparciu o prawie 500 algorytmów zdefiniowanych przez specjalny zespół funkcjonariuszy celnych. Dodatkowo podczas przyjmowania dokumentu na odpowiednią ewidencję dokonywana jest automatyczna analiza ryzyka, również w oparciu o zdefiniowane przez funkcjonariuszy celnych odpowiednie profile. Wynik analizy ryzyka prezentowany jest w postaci dyrektyw przypisanych do danego dokumentu.

Funkcjonariusze celni rejestrują w systemie zdarzenia związane ze zgłoszeniem (np. zwolnienie towaru, potwierdzenie wywozu itd.). System automatycznie śledzi stan realizacji obsługi dla każdego zgłoszenia zmieniając odpowiednio jego status, wyręczając tym samym celników.

Dane finansowe z deklaracji celnych przekazywane są do systemu Zefir, do podsystemu obsługi kasy, gdzie rejestrowana jest zapłata.

System prowadzi centralne repozytorium dokumentów, w którym przechowywane jest oryginalna treść dokumentu oraz cała historia jego obsługi. Dzięki temu możliwa jest pełna kontrola dokonanych na nim operacji i zmian. System kontroluje dostęp do dokumentów w zależności od przyznanych uprawnień związanych z funkcją użytkownika w systemie.

W oparciu o centralne repozytorium prowadzone są centralne ewidencje dokumentów, ich bilansowanie oraz obsługa tranzytu i wywozu. Dokument z centralnego repozytorium dostępny jest dla funkcjonariuszy we wszystkich jednostkach w kraju, oczywiście z pełną kontrolą uprawnień. Wszystkie dokumenty, po dostarczeniu ich do centralnej bazy, przekazywanie są do hurtowni danych, gdzie informacje z nich służą do generowania różnego rodzaju zestawień statystycznych. System obsługuje podpis elektroniczny, wykorzystywany obecnie w placówce celnej pracującej na rzecz OPEL Polska.